جرم به گردن من است و از گناهانى كه شما ميكنيد بيزارم ( و بدانها كيفر نشوم ) ( 35 ) . شرح لغات : جدال و مجادله : مقابله با دشمن است بحجت و برهان يا شبهه‌اى كه موجب گردد طرف از رأى خود بازگردد ، و اصل آن از جدل به معناى محكم پيچيدن چيزى است . و جدال و مراء در معنى نظير يكديگرند جز آنكه « مراء » نكوهيده و مذموم است زيرا « مراء » در مورد مخاصمه و نزاع دربارهء حقى گفته شود كه ظاهر و آشكار شده . ولى جدال اين گونه نيست . اعجاز : پنهان شدن از طريق گريختن و فرار كردن . افتراء : به معناى دروغ بستن است و فرق آن با سخن دروغ آن است كه سخن دروغ را ممكن است انسان بعنوان نقل قول ديگرى بگويد ، ولى افتراء آن دروغى است كه انسان از پيش خود بسازد . تفسير : « قالُوا يا نُوحُ قَدْ جادَلْتَنا فَأَكْثَرْتَ جِدلَنَا » خداى سبحان در اينجا جواب قوم نوح را به آن حضرت حكايت مىكند كه در پاسخ وى گفتند : اى نوح با ما جدال و مخاصمه كردى و از حدّ معمول در اينباره گذراندى . « فَأْتِنا بِما تَعِدُنا إِنْ كُنْتَ مِنَ الصَّادِقِينَ » اكنون اگر راست مىگويى كه خدا ما را بخاطر كفر عذاب خواهد كرد آن عذاب را بر ما بياور ، يعنى ما به تو ايمان نخواهيم آورد و دعوتت را نخواهيم پذيرفت . « قالَ إِنَّما يَأْتِيكُمْ بِهِ اللَّهُ إِنْ شاءَ » نوح بدانها گفت : عذاب را جز خداى سبحان كسى نخواهد آورد و اين كار بدست او است كه هر گاه بخواهد ميآورد و جز او ديگرى قدرت بر اين كار ندارد ، و او اگر بخواهد شتاب كند و اگر بخواهد بتأخير اندازد . « وَ ما أَنْتُمْ بِمُعْجِزِينَ » و شما نمىتوانيد از آن فرار كنيد . « وَ لا يَنْفَعُكُمْ نُصْحِي إِنْ أَرَدْتُ أَنْ أَنْصَحَ لَكُمْ إِنْ كانَ اللَّهُ يُرِيدُ أَنْ يُغْوِيَكُمْ » در تأويل اين آيه ( كه معناى ظاهر آن با مبانى دينى سازگار نيست به شرحى كه در صفحه بعد